Vergi ödəyicilərini maraqlandıran suallardan biri də sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərində ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmaq öhdəliyinin müəyyən edilməsi zamanı POS-terminalla aparılan dövriyyəyə tətbiq olunan 0,5 əmsalının sadələşdirilmiş vergi məbləğinin hesablanması zamanı nəzərə alınıb-alınmaması ilə bağlıdır.
Mövzunu baş mühasib, təlimçi Elvin Məmmədov şərh edir.
Vergi Məcəlləsinin 218.1-ci maddəsinə əsasən, aşağıda göstərilən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdirlər:
– Bu Məcəllənin XI fəslinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manat və ondan az olan şəxslər;
– Vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) 200.000 manatdan artıq olan ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər.
Vergi Məcəlləsinin 218.1-1-ci maddəsində qeyd olunduğu kimi, bu Məcəllənin 218.1.1-ci və 218.1.2-ci maddələrinə əsasən, sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi müəyyən edilərkən vergi ödəyicisinin pərakəndə ticarət və vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə göstərilən xidmətlər üzrə nağdsız qaydada POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsi 0,5 əmsal tətbiq edilməklə nəzərə alınır.
Misal 1
Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan “X” MMC 2026-cı ilin aprel ayından 2027-ci ilin mart ayına qədər olan 12 aylıq dövr ərzində pərakəndə ticarət və vergi orqanında uçotda olmayan şəxslərə xidmətlər göstərib. Bu müddət ərzində şirkətin ümumi vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 300.000 manat təşkil edib. Dövriyyənin tərkibi aşağıdakı kimi olub:
– Nağd ödənişlər – 90.000 manat;
– POS-terminal vasitəsilə nağdsız ödənişlər – 210.000 manat.
Vergi Məcəlləsinin 218.1.1-ci və 218.1-1-ci maddələrinə əsasən, pərakəndə ticarət və vergi uçotunda olmayan şəxslərə xidmət zamanı POS-terminal vasitəsilə aparılan ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəyə 0,5 əmsalı tətbiq edilir. “X” MMC-nin ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata düşüb-düşməyəcəyini müəyyən etmək üçün “hesablanmış dövriyyəni” tapaq:
– POS-terminal dövriyyəsində nəzərə alınan hissə:
210.000 x 0,5 = 105.000 manat.
– Cəmi nəzərə alınan dövriyyə:
105.000 + 90.000 = 195.000 manat.
Baxmayaraq ki, müəssisənin vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 300.000 manatdır, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyatı baxımından onun dövriyyəsi 195.000 manat kimi qəbul edilir. Bu məbləğ Vergi Məcəlləsinin 218.1.1-ci maddəsində qeyd olunduğu kimi, 200.000 manatdan az olduğu üçün “X” MMC sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi qalmaq hüququnu qoruyur və ƏDV qeydiyyatına keçməyə məcbur deyil.
Qeyd edək ki, Vergi Məcəlləsinin 220.1-ci maddəsində öz əksini tapan sadələşdirilmiş verginin ödəyicilərində tətbiq olunan 2 faiz dərəcə nümunəmizdə göstərilən 195.000 manata deyil, ümumi hasilatının həcminə, yəni 300.000 manata tətbiq olunacaq.
Misal 2
Sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olan “Y” MMC 2026-cı ilin yanvar ayından dekabr ayına qədər olan ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində pərakəndə ticarət fəaliyyəti göstərib. Bu müddət ərzində şirkətin ümumi vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 330.000 manat təşkil edib. Dövriyyənin tərkibi aşağıdakı kimi olub:
– Nağd ödənişlər – 80.000 manat.
– POS-terminal vasitəsilə nağdsız ödənişlər – 250.000 manat.
Vergi Məcəlləsinin 218.1-1-ci maddəsinə əsasən, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata düşüb-düşməyəcəyini müəyyən etmək üçün POS-terminal dövriyyəsinə 0,5 əmsalı tətbiq ediləcək:
• POS-terminal dövriyyəsində nəzərə alınan hissə:
250.000 x 0,5 = 125.000 manat;
• Cəmi nəzərə alınan dövriyyə:
125.000 + 80.000 = 205.000 manat.
Göründüyü kimi, müəssisənin POS-terminal dövriyyəsinə 0,5 əmsalı tətbiq edildikdən sonra belə, ƏDV məqsədləri üçün hesablanmış dövriyyə 205.000 manat təşkil edir. Bu məbləğ Vergi Məcəlləsinin 218.1.1-ci maddəsində müəyyən edilmiş 200.000 manatlıq limiti keçdiyi üçün “Y” MMC sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququnu itirir və mütləq qaydada ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmalıdır.
Mənbə: vergiler.az
